Η σύγχρονη κοινωνία αναπτύσσεται υπό το πρίσμα των νέων τεχνολογιών. Τηλεόραση, υπολογιστές, i-pod, mp3, τηλέφωνα «τρίτης γενιάς» έχουν αλλάξει για τα καλά τη ζωή μας. Οι νέοι, περισσότερο εξοικειωμένοι με την ανάπτυξη της τεχνολογίας είναι οι άμεσα επηρεαζόμενοι από την ανάπτυξη αυτής. Συνεπώς με μια γρήγορη ματιά μπορεί κανείς να διαπιστώσει την ευκολία με την οποία χειρίζονται μηχανήματα όπως υπολογιστές, τηλέφωνα, i-pod, mp3, αλλά και την ευκολία με την οποία προσαρμόζονται σε κάθε τι καινούριο. Επιπλέον, η ραγδαία ανάπτυξη του διαδικτύου οφείλεται στην ραγδαία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών. 

Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο συλλέγοντας πληροφορίες, όχι πάντοτε σωστές ή κατάλληλες. Σίγουρα όμως γνωρίζουν τη χρήση του και καταφεύγουν συχνότερα σ’ αυτό, απ’ ότι για παράδειγμα σ’ ένα βιβλίο, όταν αναζητούν μια πληροφορία. Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά στο ρόλο του εκπαιδευτικού, αυτός είναι από τη φύση του πολύπλοκος και πολύπλευρος. Εκπαιδεύει τους νέους προσφέροντας τις γνώσεις του, τους βοηθάει στα προβλήματά τους, τους δείχνει τις αξίες της ζωής, προσαρμόζεται στις ανάγκες των μαθητών του. Οι ανάγκες των μαθητών δεν είναι πάντοτε οι ίδιες, ποικίλλουν ανάλογα με τον τόπο, τον χρόνο, το χώρο. Οι ανάγκες ενός μαθητή στη σημερινή παγκοσμιοποιημένη κοινωνία διαφέρουν ριζικά από τις ανάγκες ενός μαθητή παλαιότερης εποχής (για παράδειγμα του 1960 ή του 1970).

Κατά συνέπεια, ο σωστός εκπαιδευτικός δεν μπορεί να μείνει προσκολημμένος σε παλαιότερες εκπαιδευτικές μεθόδους αλλά οφείλει να συμβαδίσει με την ανάπτυξη της τεχνολογίας έτσι ώστε να κάνει το μάθημα περισσότερο ενδιαφέρον για το μαθητή αλλά και να προωθήσει μια περισσότερο ενεργητική μάθηση.

Οι εποικοδομιστές ή κονστρουκτιβιστές βλέπουν την μάθηση ως ενεργό διαδικασία στην οποία οι μαθητές κατασκευάζουν ενεργά τη γνώση προσπαθώντας να κατανοήσουν τον κόσμο που τους περιβάλλει. Θεωρούν ακόμη ότι η μάθηση είναι μία ατομική διαδικασία οικοδόμησης γνώσεων και το νόημα αποκτάται μέσω εμπειριών διότι μάθηση δεν είναι η αποστήθιση. Βασικοί εκπρόσωποι του εποικοδομισμού είναι οι Piaget, Vygotsky και Bruner. Ο Piaget υποστηρίζει την εξελικτική θεωρία της γνωστικής ανάπτυξης. Βασική έννοια της θεωρίας του είναι ότι το παιδί οικοδομεί με ενεργητικό και ατομικό τρόπο τις γνώσεις του για τον κόσμο. Ο Bruner από τη μεριά του υποστηρίζει ότι ο μαθητής ανακάλυπτει μόνος του την γνώση και πρέπει να έρχεται αντιμέτωπος με προβληματικές καταστάσεις. Τόσο ο Piaget όσο και ο Bruner υποστηρίζουν ότι οι μαθητές πρέπει να ενθαρύνονται να μαθαίνουν από μόνοι τους και όχι να αποστηθίζουν απλώς τις έτοιμες γνώσεις που τους δίνονται.

Αν αναλογιστούμε τα παραπάνω σε σχέση με τις Νέες Τεχνολογίες θα διαπιστώσουμε ότι η χρήση των τελευταίων στην εκπαίδευση περιλαμβάνει τις παραπάνω παιδαγωγικές αρχές. Αυτό που κάνουν οι νέες τεχνολογίες είναι να υποστηρίζουν τη μάθηση μέσα από την πράξη. Με τον όρο Νέες Τεχνολογίες μπορούμε να εννοήσουμε τα blogs, τα wikis, τα forums, τις μηχανές αναζήτησης και τους εικονικούς κόσμους μάθησης. Οι τελευταίοι έχουν το πλεονέκτημα ότι ενσωματώνουν την μάθηση σε ένα ρεαλιστικό περιβάλλον μέσα από την προσομοίωση. Μέσα από τα συστήματα προσομοίωσης ο μαθητής μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με προβληματικές καταστάσεις της καθημερινής ζωής και να προσπαθήσει να τις επιλύσει. Επίσης, μπορεί να αποκτήσει μία ενεργητική και αλληλεπιδραστική γνώση μέσα από το εικονικό περιβάλλον. Συνεπώς, ο μαθητής μπορεί να καλλιεργήσει κάποιες δεξιότητες μέσα από τον εικονικό κόσμο οι οποίες μπορεί να είναι η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, η ανάπτυξη της κριτικής του σκέψης, επικοινωνιακές και συνεργατικές δεξιότητες, η ανάπτυξη δεξιοτητών σχετικά με τη λήψη αποφάσεων, μεταγνωστικές ικανότητες για τον τρόπο που μαθαίνουμε αλλά και δυνατότητες μοντελοποίησης καταστάσεων του φυσικού κόσμου.

Η συνεργατική μάθηση είναι βασική παιδαγωγική αρχή και μπορεί να βρει εφαρμογή στη χρήση των νέων τεχνολογιών. Οι μαθητές μπορούν να επικοινωνούν ηλεκτρονικά, να βλέπει ο ένας τις εργασίες του άλλου, να τις σχολιάζει, να βελτιώνει τις τυχόν δικές του αδυναμίες, να συμμετέχει σε έναν τρόπο διδασκαλίας που συνεχίζει και εκτός τάξης. Έτσι, ο μαθητής έχει ενεργητικό ρόλο και κατακτά τη γνώση όχι πλέον παθητικά ή αποστηθίζοντας αλλά ενεργητικά και διαδραστικά. Κλείνοντας θα αναφέρω ένα ρητό (νομίζω κινέζικο) το οποίο λέει το εξής: πες μου και θα ξεχάσω, δείξε μου και μπορεί να θυμηθώ, ενεργοποίησέ με, βάλε με στη διαδικασία μάθησης και θα καταλάβω...

Μαρίνα Κανδρούδη

Δασκάλα Γ΄Δημοτικού